Ben Adriaanse: ‘Boeiend schrijven is deels een trucje’

De verhalen van de twintig longlistschrijvers van de Grote Lowlands Schrijf- wedstrijd zijn gepubliceerd in een e-book. Heel leuk, maar niemand heeft het over de negentien schrijvers die net naast de hoofdprijs grepen. Wie zijn die enthousiaste schrijvers? In deze interviewserie interview ik zoveel mogelijk longlistkandidaten.

Ben Adriaanse studeerde Communicatiewetenschap en volgde een master Film- en televisiewetenschap. Inmiddels werkt hij bij een uitgeverij en stuurde hij het verhaal ‘Kom dan bij me zitten’ in voor de Grote Lowlands Schrijfwedstrijd. Hij haalde niet alleen de long- maar ook de shortlist. Tijd voor wat prangende vragen!

Hebben je studies invloed gehad op hoe en waarover je schrijft?
Ik krijg vaak te horen dat ik beeldend schrijf – dat zou met die filmachtergrond te maken kunnen hebben. In een filmscript zie je nauwelijks interne monoloog of infodumps, daar moet je alles laten zien in plaats van vertellen. Nu schrijfdocenten tegenwoordig onophoudelijk ‘show, don’t tell!’ tegen hun cursisten roepen, is het voor een beginnend schrijver helemaal geen gek idee om je eens aan een filmscript te wagen.

Hoe voelt het dat jouw verhaal ‘Kom dan bij me zitten’ nu gepubliceerd is in een e-book?
Toen in 2009 mijn eerste verhaal gepubliceerd werd (in dagblad Trouw) kreeg ik zowat een rolberoerte bij de gedachte dat 100.000 mensen het voor hun neus kregen. Dat went, maar nooit helemaal. Toch is publiceren voor mij niet het walhalla of zo. Gelezen worden, niet voor een lege zaal staan preken, dát zorgt ervoor dat ik aan een nieuw verhaal begin. Ik kwam eens op een forum waar een paar leden aan het discussiëren waren over wat het einde van één van mijn verhalen betekende. Kijk, daar schrijf ik voor.

De hoofdpersoon in jouw verhaal verandert zijn leven en zijn omgeving moet daarmee leren omgaan. Wat was voor jou de aanleiding om hierover te schrijven?
In onze samenleving is ambitie de norm en moet iedereen het uiterste uit zijn carrière halen. Wie dat niet doet, wordt vaak meewarig aangekeken. Ik wilde een personage opvoeren dat de sociale druk van zich afschudt en doet wat hij in zijn hart het liefste doet. Dat is waarover ik wil schrijven: niet alleen over hoe het leven is, maar ook hoe het zou kunnen zijn. Laten zien dat een levensstijl die zo vanzelfsprekend lijkt, dat misschien helemaal niet is.

Waar haal je de inspiratie voor je verhalen vandaan?
Zodra ik vanuit een vaag idee een verhaal aan het uitdenken ben, gaat er een knop om en zie ik overal materiaal dat ik kan gebruiken. In de trein, tijdens het hardlopen, onder de douche, noem maar op. Je verbindt een paar dingen met elkaar, ordent ze wat en zo ontstaat een verhaal eigenlijk als vanzelf. Pas als het in mijn hoofd helemaal overeind staat, kruip ik achter het toetsenbord.

Toen ik net begon met schrijven, was ik bang dat ik snel door mijn inspiratie heen was. Nou, niet dus: bij elk verhaal dat ik lees of schrijf krijg ik er twee nieuwe verhaalideeën bij. Alle niet-uitgewerkte ideeën houd ik bij in een documentje, dat langer en langer wordt. Ik kan dus nog even vooruit.

Heeft jouw werk bij de uitgeverij je geleerd om kritischer naar je eigen verhalen te kijken of is je schrijven erdoor verbeterd?
Zeker. Ik ben hoofdredacteur van een vakblad voor tandartsen en ik merk dat zakelijke teksten je schrijfstijl scherp houden, terwijl ik andersom door mijn creatieve schrijfwerk als vanzelf meer schwung in een interview of reportage krijg. Een combinatie die ik iedereen aan kan raden.

BenAdriaanseQuote4

 Vind je jezelf meer een lezer of een schrijver en waarom?
Je kunt nauwelijks een schrijver zijn zonder te lezen, andersom kan wel. Maar ‘gewoon’ iets lezen kan ik niet meer. Helaas, denk ik soms wel. Bij elk boek dat ik lees ben ik de plot aan het analyseren, stopwoorden aan het zoeken en aan het nadenken hoe ik het anders zou doen. Ik ben dus bang dat ik de schrijversziekte heb…

Je hoort vaak van schrijvers dat ze een specifieke plek hebben waar ze het liefst schrijven. Waar schrijf jij het liefst?
Als ik een verhaal aan het bedenken of reviseren ben, zit het notitieboekje of een geprinte versie altijd in de tas. Dan pak ik elk verloren momentje om eraan te werken. Het echte schrijfkilometers maken doe ik meestal thuis. Als ik fulltime zou schrijven, dan zou ik dat anders doen. Dag in dag uit thuis achter je beeldscherm zitten tikken, daar zou ik echt naar van worden. Misschien zou ik dan af en toe – heel hip – met de laptop in een café gaan zitten.

Sommige schrijvers hebben schrijfgewoontes, zoals vroeg in de ochtend schrijven, staand schrijven of liters koffie wegwerken voor ze beginnen. Wat zijn jouw schrijfgewoontes?
Mijn gewoonte is dat ik schrijf als mijn hoofd ernaar staat. Je kunt soms uren naar een beeldscherm staren, maar als er niks komt, dan komt er ook niks. Zoiets heb je gauw door en dan stop ik ermee. Maar als ik eenmaal een schrijfstuip heb, dan ga ik door, al kost het me een nacht.

Heb je een schrijftip voor beginnende schrijvers die er ook van dromen om ooit gepubliceerd te worden?
Trek je niet teveel aan van wat ‘hoort’. Je ambitie moet niet zijn om met net zulke verhalen te komen als schrijver X of schrijver Y. Durf iets op te schrijven wat je niet eerder hebt gezien. Geloof in je eerste ingeving – veel beginnende schrijvers die zeggen dat ze ‘langzaam werken’ zijn voortdurend hun creatieve ingevingen aan het censureren. Nee, dat hoort niet, nee, dat is te raar. Van het soort verhalen dat je dan krijgt gaan er veel te veel in een dozijn. Heb het lef om af en toe schijt te hebben aan je lezers. Ze zullen je er dankbaar voor zijn.

En verder? Oefenen tot je erbij neervalt. Ga niet meteen met een manuscript van duizend pagina’s aan de slag, maar schrijf eerst veel kort werk. Zo leer je snel een verhaal neer te zetten. Verzamel proeflezers om je heen die je steunen, maar die het ook durven te zeggen als je het rampzaligste baggerverhaal ooit hebt geschreven.

Heb je moeite met actiescènes, of krijgt elke lezer gaapneigingen van je interieurbeschrijvingen? Sla een roman open en kijk hoe de grote schrijvers van deze wereld het doen. Of je nu een natuurtalent bent of je een ongeluk ploetert, boeiend schrijven is tot op zekere hoogte gewoon een trucje dat je onder de knie moet krijgen. Al ben je zonder creatieve touch nog nergens.

Het Grote Lowlands Schrijfwedstrijd e-book met daarin alle verhalen die op de longlist stonden, kun je hier gratis downloaden.

Gepubliceerd door

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) is communicatiestudente en heeft al zolang ze zich kan herinneren een passie voor schrijven. Haar blog is een openbaar notitieboekje over schrijven, bloggen, creativiteit en wat haar opvalt in het communicatievak. Ook is ze hoofdredacteur van online literair tijdschrift Lood.