De illusie van vrijheid

‘Nederland is een vrij land.’ Ik hoor het hem nog zeggen. ‘En daar mogen we dankbaar voor zijn.’ Deze woorden zijn van Mark Rutte. Hij sprak ze uit tijdens een van de vele debatten die voor de verkiezen gehouden werden. Mooie woorden, dacht ik toen. Maar ergens klopte iets niet. Inmiddels weet ik waarom. Nederland is namelijk helemaal geen vrij land. Hoewel hij het misschien graag wil geloven, bestaat die zogenaamde vrijheid niet.

Ik kwam erachter toen ik een film keek. Het ging over drie jonge kinderen die in de jaren negentig op een Britse kostschool zitten. De kinderen worden streng opgevoed met discipline en regelmaat. Ook moeten ze zo gezond mogelijk leven. Al snel wordt duidelijk waarom. Het zijn geen gewone kinderen, maar klonen. Ze groeien op om, wanneer ze ouder zijn, hun organen te doneren. Dat is de enige reden van hun bestaan. Door die mogelijkheid om te klonen is er geen tekort meer aan organen voor transplantaties en worden de mensen in die tijd vaak ouder dan honderd. Wanneer de kinderen achttien jaar zijn, verlaten ze de kostschool om op een andere plek te wachten tot ze worden opgeroepen. Ze krijgen soms een paar jaar, soms een paar maanden, maar uiteindelijk moeten ze er allemaal aan geloven. De donaties zijn zwaar en de meesten halen de dertig niet. Toch accepteren ze het. Niemand komt in opstand. Hen is van jongs af aan verteld dat het zo hoort. Het is nu eenmaal zo.

Mijn vriend reageerde geschokt. Hij vond het een rare film die nergens op sloeg. Het verhaal was te bizar. Zoiets zou nooit kunnen gebeuren, meende hij. Maar is dat wel zo? Ik vond de film niet saai of langdradig. Hij wist me te boeien en nog belangrijker, hij raakte me. Niet omdat ik zoveel medelijden had met de kinderen of omdat ik me niet kon voorstellen dat zoiets zou gebeuren. Het raakte me omdat ik juist zoveel gelijkenissen zag met de wereld waarin wij leven. De film lijkt niets meer dan een metafoor te zijn. Die gedachte werd bevestigd toen een van de drie kinderen aan het einde van de film over haar leven nadacht. ‘Ik vraag me af of ons leven wel zo verschillend is van het leven van degene die we redden,’ zei ze. Een traan stroomde over haar wang. ‘We voltooien allemaal. Uiteindelijk.’

Ze heeft gelijk, ironisch genoeg. Wij worden dan misschien niet opgevoed om onze vitale organen af te staan, maar ons levensdoel is hetzelfde. We worden van jongs af aan in een vorm gegoten. Vanaf jonge leeftijd gaan we naar school en tot onze achttiende hebben we leerplicht. Niet omdat dat per se goed voor ons is, maar omdat het ervoor zorgt dat we, wanneer we ouder zijn, een bijdrage kunnen leveren aan de maatschappij. Het leven van de klonen in de film was voor hen uitgestippeld en hoewel die gedachte verstikkend is, is ons eigen leven dat ook. Alleen weten we het zelf nog niet. Of we willen het niet weten. De kinderen uit de film dienden de maatschappij door hun organen af te staan. Wij werken om de maatschappij draaiende te houden. Zij kregen als beloning voor goed gedrag plastic munten waarmee ze spulletjes konden kopen. Wij krijgen als beloning voor ons geleverde werk geld waarmee we ontspanning en luxe kunnen kopen. De kinderen kwamen niet in opstand. Ze probeerden niet te ontsnappen uit het systeem, omdat het gewoon zo hoorde. Ook wij bewegen ons in de vorm die ons is aangemeten. We gaan er niet tegenin, protesteren niet. Het hoort gewoon zo. En dat noemt Rutte dan ‘vrijheid’.

Het is waar dat we op onze eigen manier invulling aan ons leven kunnen geven. Maar dat je veel keuze hebt, is een illusie. De grote lijnen staan vast. Je zal studeren, een baan zoeken, geld verdienen, een gezin onderhouden en uiteindelijk met pensioen gaan. Echte vrijheid kennen we niet en hoewel het niets meer dan een illusie is, is er één ding dat we wel zelf kunnen bepalen: hoe we ermee omgaan. En misschien is die innerlijke vrijheid nog wel het belangrijkste.

Maanden geleden schreef ik al over de onzin van vrijheid. Het artikel vind je hier.

Gepubliceerd door

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) is communicatiestudente en heeft al zolang ze zich kan herinneren een passie voor schrijven. Haar blog is een openbaar notitieboekje over schrijven, bloggen, creativiteit en wat haar opvalt in het communicatievak. Ook is ze hoofdredacteur van online literair tijdschrift Lood.

  • Anonymous

    Goed gekozen illustratie, briljant:)

    S.W.

  • Anonymous

    Het leven dat bijna alle mensen op de wereld nu leiden wordt gevormd door een systeem. Dit systeem is simpel gezegd gewoon het kapitalisme, wat ongeveer gelijk is aan communisme maar nu moet je zelf werk zoeken ipv dat het toegewezen wordt en heeft de overheid minder inmenging (Niet aan Sovjet Unie denken, dat was staatskapitalisme)

    Dat mensen dit systeem zien als een manieer van leven is logisch, aangezien je vrij weinig wordt gewezen op het feit dat het niet altijd zo is geweest. Alternatieven zijn er echter ook weer niet echt, dat is het probleem. Want, simpel gezien willen we allemaal eten, een mobiel met bereik, kunnen tanken, etcetera etcetera, dat gaan mensen niet vrijwillig doen.

  • Mooi geschreven. Die film is ‘Never Let Me Go’, toch? Die wil ik al heeeeel lang zien! 🙂

    Liefs,
    Adriënne

  • Mooi geschreven.

  • Wauw, het is inderdaad net zoals jij zegt. En is het zoals iemand hierboven ookal zegt niet de film let me go? Die heb ik namelijk ook gezien en das herkenbaar;p!

    Bedankt voor je uitgebreide en lieve reactie!
    Ik vind ook dat je heel erg gegroeid bent en nòg beter bent geworden.
    Zoals ik volgens mij al vaker heb verteld; jij schrijft op een manier waardoor je niet kan stoppen.
    Je blog en blogposten zijn uniek en daar mag je best trots op ziijn
    Want volgens mij ben ik niet de enige die dit vind.
    Dit moest ik even kwijt :)!

    Liefs,
    Fleur

    • Hee Fleur!

      Het is inderdaad de film ‘Never Let Me Go’.
      Jij ook ontzettend bedankt voor je lieve reactie. 🙂
      Wat een complimenten ook weer. Bedankt!

  • Wat een mooi artikel, ik kreeg er echt kippenvel van! Ik heb geen idee welke film het is maar hierboven zeggen ze iets over een ‘(Never) Let Me Go’ dus dat ga ik zo meteen maar eens opzoeken. Nogmaals: prachtig geschreven artikel, laat me heel erg nadenken.

    • Bedankt, Raya!
      Ik vind het mooi om te horen dat ik je met dit artikel na heb kunnen laten denken en dat je het een mooi artikel vindt! De film heet inderdaad ‘Never Let Me Go’. Het is naar mijn mening een prachtige film met ontzettend mooie sfeerbeelden ook, maar absoluut geen feel good movie. Dat is misschien iets om rekening mee te houden wanneer je ‘m gaat kijken. 😉

  • Mooi geschreven! Meisje je hebt écht talent!

    X