Generatie IK schrijft omdat het hip is

‘Over tien minuten gaat de zaal open,’ vertelt het meisje achter de kassa. Ze geeft me een grappig, zwart brilletje en een wit kaartje met de naam van de debatavond erop. Generatie IK LIT. Een, zo vertelde de website, serieus debat over jonge schrijvers. Of hun boeken wel inhoud hebben. Of de schrijvers zelf tegenwoordig niet belangrijker zijn dan de door hen geschreven debuutroman. Ik wil het weten. En daarom ben ik hier.

Wanneer de grote zaal van theater De Balie in Amsterdam een kwartier later eindelijk opengaat, zoek ik een plekje. Ergens bovenaan, zodat ik goed zicht heb op het verlaten podium, de glazen tafel en de stoelen er omheen die impliceren dat er vijf sprekers zijn. Ik kijk om me heen, zoek zenuwachtige jongeren die wiebelend op hun stoel zitten met een gelinieerd papiertje dat nat is van het angstzweet. Ik vind ze niet, en mijn blik blijft hangen bij de voorste rij. De rij waarin vijf jonge, maar zelfverzekerde schrijvers rustig hun kans afwachten en luisteren naar wat de gastvrouw te zeggen heeft. Erachter ontdek ik nieuwsgierige bezoekers die, net als ik, vol verwachting naar haar kijken. ‘Welkom allemaal,’ begint ze. Ze houdt haar intropraatje op een toon die verraadt dat ze zelf ook niet goed weet wat ze moet verwachten. Ze benoemt de vragen waarover de schrijvers zullen discussiëren en trapt vervolgens af met het voorlezen van negatieve recensies over boeken van schrijvers die bij de zogeheten generatie IK horen. Niet veel later dimt het licht iets en lopen de eerste ambitieuze schrijvers het podium op om de stoelen te vullen. Ze dragen voor uit eigen werk, in de meeste gevallen hun debuut. De literaire toon voor de avond is gezet.

De inmiddels dertigjarige Maurice Seleky begint. Zijn debuutroman Ego Faber ligt ontspannen in zijn handen. Het derde fragment dat hij voorleest, raakt meteen de kern en maakt duidelijk hoe het er voorstaat met ‘onze’ generatie. ‘Ik zou wel kunstenaar willen worden,’ klinkt de krachtige stem van Maurice. ‘Of iets creatiefs willen doen. Maar ik heb in mijn leven niets meegemaakt, dus zelfs als ik iets zou kunnen, zou ik niets te vertellen hebben.’ Hij stopt even, maar spreekt dan de veelzeggende laatste zin uit. ‘Ik leef, zoals de rest van mijn generatie, op de romantiek van gisteren. Ik ben een consument, geen producent.’ Positief zijn de beweringen niet, maar ze raken wel. In ieder geval genoeg om het debat te laten ontspringen. Over de redenen van uitgevers om onzekere manuscripten toch een kans te geven. Over de naar binnen gekeerde schrijvers, die in hun vertrouwde, eigen belevingswereld blijven en daardoor kansen laten liggen. Over de functie van schrijvers in het maatschappelijk debat, hoe er omgegaan moet worden met critici die geen blad voor de mond nemen en welke drijfveer jongeren hebben: schrijven om het schrijver zijn, omdat het hip is, of omdat je niet anders kan en er echt passie voor hebt? Wat er ook besproken werd, de naam van het debat deed de avond eer aan. Schrijver Johan Fretz maakte dat nog eens extra duidelijk. ‘Ik wil het niet de hele tijd over mezelf hebben,’ stelde hij wat later op de avond, ‘maar ik..’

Hoewel de avond dan ook voor een groot deel om de vijf jonge schrijvers zelf draaide, en hun boeken, drijfveren en marketingstrategieën, werden er ook zorgen kenbaar gemaakt. Belangrijke vragen gesteld. Thema’s besproken. En ik zei niets. Ik luisterde, knikte, applaudisseerde, schudde mijn hoofd, dacht na en vormde intussen een beeld van generatie IK. Als ik de woorden die zijn gevallen moet geloven, is generatie IK gericht op zichzelf. De hoofdpersoon in hun roman heeft dezelfde leeftijd en is van hetzelfde geslacht. De boeken zijn van het type ‘dertien-in-een-dozijn’ en beschrijven hun eigen leven, alleen dan geromantiseerd en verheerlijkt. De erkenning van de schrijver is belangrijker dan het verhaal zelf en, zoals schrijver Joost de Vries opmerkte, stelt deze generatie zich boven de literatuur. Zij zijn het belangrijkst, willen nu succes en niet wachten tot later. Wanneer de gastvrouw het publiek ietwat teleurgesteld verwijt dat ‘velen van ons de verleiding hebben kunnen weerstaan om de zwarte hipsterbril op te doen,’ word het me pas duidelijk. De generatie IK bestaat uit hipsters, die schrijven omdat schrijven hip is, hun kast vullen met hier en daar wat boeken, hippe gadgets en tasjes met teksten als ‘Iemand om in de gaten te houden’, ‘Een bijzonder talent waar we beslist meer van gaan horen’ en ‘Een echt unieke stijl.’ Tenminste, dat is de onderliggende gedachte.

Gelukkig denk, of nee, weet ik beter. Ja, generatie IK bestaat. Er zijn jonge schrijvers die ik, na het lezen van hun debuut, herken in het hipsterachtige beeld dat de avond schetste. Maar een belangrijk besef miste, namelijk het besef dat generatie IK in de minderheid is. Onze generatie, generatie Y, mag dan naar zichzelf op zoek zijn en nu en dan debuten produceren die niet helemaal aan het droomdebuut voldoen, maar ze doen iets. Ze schrijven, zoeken zichzelf en willen iets in dit leven. Ze dromen, maar blijven realistisch. Ze hebben ideeën, ambities, maar streven naar een eigen geluid. We zouden niet bezorgd moeten zijn om het deel van generatie Y dat schrijft omdat het ‘hip’ is en zich daardoor bij generatie IK schaart. In plaats daarvan moeten we blij zijn dat er, ook in generatie Y, nog genoeg jonge schrijvers overblijven met echt passie voor hun vak. Want zij zijn tenslotte degenen waar we nog echt veel van zullen gaan horen.

De jonge schrijvers die te gast waren, waren Maurice Seleky (Ego Faber), Johan Fretz (Fretz 2025), Wytske Versteeg (De Wezenlozen), Olga Kortz (boek verschijnt nog, columniste bij HP/de site) en Joost de Vries (columnist bij De Groene Amsterdammer, Clausewitz).
Eigen foto’s.

Gepubliceerd door

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) is communicatiestudente en heeft al zolang ze zich kan herinneren een passie voor schrijven. Haar blog is een openbaar notitieboekje over schrijven, bloggen, creativiteit en wat haar opvalt in het communicatievak. Ook is ze hoofdredacteur van online literair tijdschrift Lood.

  • Wat een goed stuk, echt iets om over na te denken. Ik moet het even allemaal laten bezinken, maar het klinkt als een heel interessant debat. Ik ben blij dat ik je blog ontdekt heb 🙂

    • Bedankt, Leonie! Het was echt interessant en heel verhelderend om te horen hoe anderen over generatie IK en de door hen geschreven boeken denken. Ik heb jouw blog inmiddels ook ontdekt, leuk om zo met andere bloggers in contact te komen.

  • interessant, had ik ook wel willen bijwonen!
    ik denk dat veel mensen een passie voor schrijven hebben, en sommigen worden het, en daarvan een paar succesvol ook. en daartussen zal er altijd wel eentje zitten die gewoon “op de hype meedeint” ahw, maar die er uiteindelijk bij gebrek aan echte passie en talent toch zal van tussen vallen.
    wat me bij dit onderwerp doet terugdenken is de enorme heisa die ontstond bij het boek “Ik, Jan Cremer” , halverwege jaren ’60 of zo. eerst had men over het vele geweld, dan over de vele seks om dan uiteindelijk toe te geven dat een boek dat begon met “IK” onmogelijk kon, dat mocht niet, was not done en werd verketterd tot en met!
    (waarop Jan Cremer dan op de kaft van de tweede druk “de onverbiddelijke bestseller!” liet drukken, weer kot en boel :-))

    • Bedankt voor het delen! Ik had geen idee dat er zoveel ophef over dat boek is ontstaan. Grappig om te horen, het lijkt inderdaad wel op de discussie die nu aan de gang is over de debuten die nu uitgebracht worden. Schrijven is inderdaad ook wel een stukje geluk, denk ik. Je boek moet naar net in het fonds van de uitgever passen, op het juiste moment verschijnen, etcetera. Toch denk ik dat doorzettingsvermogen en een beetje talent je een heel eind kunnen helpen! En ik hoop dat mijn generatie daar nog veel van in huis heeft, zodat er nog een hoop mooie boeken verschijnen. 🙂

  • Ik blijf me verbazen over je schrijfstijl. En ik blijf daardoor door lezen. Interessant!!

    • Gelukkig! Het is goed om te horen dat ik je nog steeds kan verrassen na al die blogs die je al gelezen hebt. 😉 Ik twijfelde heel even of hij niet te lang was, maar ik vond elke alinea toch iets toevoegen dus heb ik ze laten staan. Fijn om te horen dat je door bleef lezen!

  • Wauw, wat gaaf om dit te lezen.
    Echt heel indrukwekkend geschreven!
    Blij dat je zo’n fijne avond hebt gehad!

  • Anonymous

    Hét voorbeeld van generatie Ik: http://www.bol.com/nl/p/ik-ben-maan/9200000002310991/

    S.W.

  • Interessant!