Het boek wordt een museumstuk

Wanneer je mijn blog een beetje volgt, weet je dat ik niet zo enthousiast ben over de opkomst van het e-book (en dat dat zacht uitgedrukt is). Niet omdat ik het e-book op zichzelf een slechte ontwikkeling vindt of omdat ik blind ben voor de voordelen die het lezers biedt. Wel vanwege hun concurrerende positie tegenover het gedrukte boek, die ik beangstigend vind. Volgens columnist Marinus Kirchjunger is mijn angst terecht. Het boek zal uiteindelijk verdwijnen.


Althans, zo denkt de columnist van de website van HP de Tijd erover. Hij stelt dat het voor de huidige generatie niet langer genoeg is om een goed boek voor de openhaard te lezen. Het moet interactiever, moderner, leuker. Daarom is er, naast het gewone e-book, een andere variant ontwikkelt die de jeugd aan moet spreken. Zodat ze enge bosgeluiden kunnen beluisteren om in de stemming van een spannend verhaal te komen en alleen maar een woord hoeven aan te tikken om de definitie ervan te zien. Een variant die tijdens het lezen filmpjes laat zien, recensies voor je opzoekt en automatisch voor je naar de laatst gelezen bladzijde bladert. Voor Marinus is het duidelijk. De nieuwe generatie zal opgroeien met digitaal lezen, dat een samensmelting van allerlei media wordt. En daardoor zullen ze dat interactieve boek ook verwachten zodra ze volwassen zijn en zelf kinderen krijgen. Zijn betoog ondersteunt de titel van zijn column. Het boek zal, toch nog, verdwijnen. Of eigenlijk de leeservaring op de manier die we nu kennen. Met een papieren boek, behaaglijk bij de openhaard.

Toch durf ik te beweren dat het papieren boek nooit zal verdwijnen. De oudere generatie die zich er angstvallig aan vastklampt, zal uiteindelijk verdwijnen. Lezers zullen het e-book wellicht een tijdje gretig ontvangen en omarmen, nieuwsgierig als ze zijn en altijd hongerig naar een betere leeservaring. Maar het zal niet zo ver komen dat vaders hun kinderen later uit moeten leggen wat een fysieke bladwijzer is. Of dat ze hem, na het zien van een boek, de vraag stellen ‘wat je er nog meer mee kunt behalve lezen.’ Zodra het e-book aan populariteit wint, zal het boek exclusiever worden. We zullen juist weer echte boeken willen lezen. Net zoals mensen met een ouderwetse platenspeler dolgelukkig rommelmarkten afstruinen, op zoek naar platen. Net zoals mijn vader zijn eerste laptop van drie kilo nog altijd trots bewaard. Het verleden bewijst het. Typemachines zijn gewilder dan ooit en worden voor honderden euro’s verkocht. Juist in deze tijd geeft het een overweldigend gevoel om op de toetsen van een typemachine te drukken en letter voor letter te zien verschijnen. Juist nu is het bijzonder om naar een platenspeler te luisteren en geeft het een kick om nog een belachelijk dikke laptop te hebben die werkt.

Het boek zal diezelfde bijzondere status krijgen. Het fysiek bladeren zal ineens iets betoverends hebben. Een boek waarin de woorden van de schrijver het enige middel zijn om spanning op te wekken, zal de lezer meer verwonderen. Het boek is geduldig. Het ziet lijdzaam toe hoe de lezer zich tot het e-book richt en zich laat verleiden door de extra functies die alleen maar afleiden van het lezen zelf. Het zal wachten tot de lezer er genoeg van heeft en weer een ouderwets boek wil lezen. Dan zal het zich koesteren in de wetenschap dat het eindelijk gewaardeerd wordt voor wat het is. Een boek, zonder merkbare bemoeienis van moderne technologieën. Het boek verdwijnt niet, het wordt juist uniek. Ook voor degenen die dat nu nog niet zo zien.
En we hoeven alleen maar naar het verleden te kijken om daarop te kunnen vertrouwen.

Gepubliceerd door

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) is communicatiestudente en heeft al zolang ze zich kan herinneren een passie voor schrijven. Haar blog is een openbaar notitieboekje over schrijven, bloggen, creativiteit en wat haar opvalt in het communicatievak. Ook is ze hoofdredacteur van online literair tijdschrift Lood.

  • Anonymous

    Ik deel je mening dat het boek een ‘revival’ zal kennen, net als het vinyl na de cd. Echter, ik durf nog een stap verder te gaan. Die opleving zal niet enkel het door jou voorspelde exclusieve karakter hebben. Nee, de nadelen van niet fysieke boeken zullen zich in de loop der jaren openbaren, men zal ontdekken welk een funeste uitwerking het raadplegen van zulke bronnen op de kennisopname en langdurige concentratie heeft en noem maar op. Redenen genoeg om het niet fysieke boek weer terug te brengen tot status van ‘aanvullend alternatief’.

    S.W.

  • Ik zal ook nooit van mijn leven een e-book kopen, papieren boeken ftw!

  • Tsjah, die vinylplaten en die typemachines zijn nu misschien met hun laatste krachten aan het heropleven, als één lange doodsreutel… De toekomst zal het zeggen wat hun uiteindelijke lot zal zijn – maar ik vrees in elk geval het ergste. Wat het boek betreft, ben ik nog aan het twijfelen.
    Voor dat interactieve boek, zie ik bijvoorbeeld wel voordelen bij het voorlezen voor kinderen, zoals dat laten afspelen van geluidjes, of het laten verschijnen van beelden die er eerst niet zijn… Ik weet nog hoe ik als kindje graag op de bel duwde bij dat boekje over die postbode. Die bel kan nog véél meer worden.
    Ik geloof niet dat het papieren boek zal vergaan, maar ik denk wel dat het e-book écht zal doorbreken. Als die dingen goedkoper worden en als bewezen wordt dat het niet slecht is voor de ogen, zou ik me er overigens ook wel zo een aanschaffen, al was het maar om op reis te gaan met een valies die dan toch al één kilo lichter is.

    • Bedankt voor je inhoudelijke reactie!
      Dat met de platen en typemachines is al jaren aan de gang. Ik denk niet dat dat ooit over zal gaan. Juist nu alles sneller, moderner en daardoor ingewikkelder wordt, lijken mensen rust en eenvoud te willen. Kijk alleen al naar het succes van de papieren notitieboekjes. Er werd voorspeld dat de digitale agenda die op alle smartphones en andere apparaten aanwezig is, ze overbodig zou maken. Dat is nooit gebeurd, want juist nu grijpen ze naar de papieren agenda’s en notitieboekjes.

      Ik denk ook dat het e-book verder door zal breken. Maar ik geloof ook dat dat iets tijdelijks is, zoals ik ook in de blog hierboven heb gezegd. Dat het daarna weer terug valt, het ‘nieuwe’ eraf is en het gedrukte boek weer populairder wordt. Het interactieve boek is misschien een handig middel om kinderen aan het lezen te krijgen, maar ‘lezen’ ze dan nog wel? Gaat het dan niet vooral om de extra’s die ze erbij krijgen door dat interactieve boek? Het zal de focus van het werkelijke verhaal af halen, in plaats van er veel aan toevoegen, denk ik.

    • Eigenlijk geloof ik sowieso niet dat het gedrukte boek het e-book volledig zal kunnen vervangen, maar er gaan sowieso aanpassingen moeten gebeuren. Als e-boeken goedkoper worden bijvoorbeeld, zal het gedrukte boek ook een “efforke” moeten doen om de prijzen te laten zakken…
      Ik denk overigens wel dat mensen nog steeds ijdel genoeg zijn om een boekenkast in hun huis te willen zetten – zelf wil ik dat ook heel graag (het heeft toch een bepaalde uitstraling die een e-reader nooit kan hebben hé 😉 )
      Over dat laatste: ik had het vooral over voorlezen – dan kunnen zo’n extraatjes denk ik wel leuk en leerrijk zijn. Ik hoop ook uit de grond van mijn hart dat mijn kindjes die extraatjes op latere leeftijd ook gaan verfoeien en gewoon kunnen genieten van het gedrukte woord zonder al die poespas 😀

  • ik ben meer de mening van TD&D toegedaan, het e-book zal zijn nut en gemak bewijzen, en door de massa overgenomen worden. het boek zal een uniek item worden, gewild door een minderheid.
    ik heb wel nog een schrijfmachine staan uit de jaren ’50 of zo, en enkele oude in leder gebonden boeken.
    ook een boel vinyl platen, maar die zeggen me niks
    eigenaardig nu ik er aan denk.

  • Ik hou het sowieso nog steeds op boeken, veel fijner! 😀