De belangrijkste literaire trends van 2013

Nu het einde van het jaar steeds dichterbij komt, zie je ze weer: de lijstjes met daarin de tien, twintig of vijftig beste (vul hier elk gewenst object in) van 2013. Ook de literaire lijstjes zijn niet aan te slepen. Leuk hoor, al die lijstjes met de tien beste boeken van het afgelopen jaar, maar dat blijft toch ontzettend persoonlijk. Mij lijkt het interessanter om te kijken naar de literaire trends van het afgelopen jaar. Bij deze een lijstje!

Dit jaar was niet alleen het jaar van zware stormen, selfies en het Koningslied, maar ook het jaar van..

Literaire erotiek

Na de publicatie van de inmiddels zeer bekende Vijftig Tinten-trilogie domineerden erotische romans het literaire landschap. Zelfs dieetgoeroe Sonja Bakker durfde het aan om een erotische roman te publiceren. In 2013 konden we rekenen op een tegenbeweging. Romanschrijvers namen het heft in eigen hand en besloten zich sterk te maken voor literaire erotiek.

Zo schreven schrijvers Jamal Ouariachi, David Pefko en Daan Heerma van Voss een literair verantwoorde erotische trilogie. Je leest hier een recensie uit de Volkskrant en hier een recensie van de Athenaeum Boekhandel.

Literatuur als slowfood

In een interview in Elle zei Toine Donk, één van de Literaturfest-jongens, dat literatuur het slowfood van onze wegwerpcultuur is geworden. Hij heeft gelijk. Literatuur is wat we nodig hebben als tegenreactie op het steeds snellere leven. In 2013 werd dat nog eens benadrukt door de stijgende populariteit van alle literaire avonden en festivals.

Literaturfest, Geen Daden Maar Woorden, de Jonge Schrijversavond, BorderKitchen, Manuscripta, CoxTales, Das Mag, Avond van het Spannende Boek: ze worden allemaal drukbezocht. En met reden: vijf literaire festivals die je niet mag missen. De literaire avond is een vast onderdeel van het uitgaansleven van jongeren geworden en trekt daardoor de literatuur uit het stof.

Het korte verhaal

Ook was er dit jaar volop aandacht voor het korte verhaal. Schrijfster Alice Munro, geroemd om haar korte verhalen, won zelfs de Nobelprijs voor de Literatuur. Daarnaast was Tommy Wieringa te gast bij Pauw & Witteman om over het korte verhaal te praten en publiceert nrc.next wekelijks een kort verhaal in haar zaterdagkrant. Deze kerst verscheen zelfs ‘Het groot kerstverhalenboek’ met daarin vijfendertig korte verhalen.

Het moge duidelijk zijn: het korte verhaal is sinds 2013 terug van weggeweest en krijgt nu eindelijk de waardering die ze verdient.

Jong schrijftalent

Dit jaar was er niet alleen meer aandacht voor het korte verhaal, maar ook voor jong schrijftalent. Op het literaire festival Manuscripta werden meerdere debutanten over hun debuut geïnterviewd. Ze trokken veel publiek. Ook schreef CoffeeCompany de CoffeeCompany Book Award uit in hun zoektocht naar het beste manuscript. De winst? Een gepubliceerde roman. De jonge schrijver Kris van Houwelingen won.

Literair agentschap Sebes & Van Gelderen was ook op zoek naar schrijftalent en tijdens Manuscripting, het nieuwe onderdeel van de Jonge Schrijversavond, streden drie jonge schrijvers op een echt podium om de eerste plaats en een uurtje koffiedrinken met Oscar van Gelderen. Dit jaar was er dan ook één vol mogelijkheden voor jong talent.

Poëzie

Ook dichters konden dit jaar hun hart ophalen. Ellen Deckwitz en Daan Doesborgh droegen gedichten voor tijdens de eerste editie van het KANTOR festival. Deckwitz was in oktober ook te gast op de Jonge Schrijversavond waar haar gedichten in de smaak vielen. Yannick Dangre was eveneens te gast en is naast schrijver ook dichter. Dit jaar won hij de Melopee Poëzieprijs.

Daarnaast werd dit jaar natuurlijk ook Anne Vegter uitgeroepen tot Dichteres des Vaderlands.

Literaire eerbetonen

Misschien wel het mooiste van dit lijstje: de eerbetonen aan overleden schrijvers die dit jaar gehouden werden. Zo stond de Jonge Schrijversavond dit jaar volledig in het teken van de overleden schrijver Thomas Blondeau. Ellen Deckwitz had een gedicht voor hem geschreven  en Franca Treur droeg een tekst aan hem op.

Daarnaast werd dit jaar de eerste editie van het Harry Mulisch festival gehouden. Zijn werk besproken en op allerlei manieren gevierd. Ook zijn de voorbereidingen voor het Murikami Festival getroffen. Hoewel het pas begin januari gehouden wordt, vind het toch bij 2013 passen dat eerbetonen aan schrijvers een plek krijgen op verschillende literaire festivals.

Mannelijke schrijvers

Er werd dit jaar nergens zoveel over geklaagd in de literaire wereld als over mannelijke schrijvers. En dan vooral in de zin dat ze de vrouwelijke schrijvers van lijstjes verdringen. Er was onder andere kritiek op de lijst van vijftig beste boeken van de afgelopen vijf jaar die NRC samenstelde. Daar werd ook weer uitleg bij gegeven: uit onderzoek is gebleken dat we het werk van mannen onbewust beter beoordelen dan dat van vrouwen. Wat zal 2014 ons dan brengen? Misschien het jaar van de vrouwelijke schrijver?

De nieuwe Grote Drie

Welke schrijvers kunnen vergeleken worden met Hermans, Reve en Mulisch? Joost de Vries, Thomas Heerma van Voss en Philip Huff werden in 2013 voorgesteld als de nieuwe Grote Drie. In onderstaande video noemen ze kenmerken van elkaars werk en gaan ze kort in op de vergelijking met de oude schrijvers.

Welke literaire trends zijn jou dit jaar opgevallen?

Gepubliceerd door

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) is communicatiestudente en heeft al zolang ze zich kan herinneren een passie voor schrijven. Haar blog is een openbaar notitieboekje over schrijven, bloggen, creativiteit en wat haar opvalt in het communicatievak. Ook is ze hoofdredacteur van online literair tijdschrift Lood.

  • Lilith_8

    Hé, het laatste nummer uit je lijst is grappig! Ik heb hier momenteel een blogje in voorbereiding staan over die grote drie 😉