Bewonder hen die kunst toegankelijk maken, verwelkom literatuur light

‘Je moet het zien als een eik. In de lever zitten galwegen en aderen, die uitkomen bij de stam. Bij endoscopie breng ik een minuscule camera in de stam, en heel voorzichtig verder de vertakkingen in. Daardoor kunnen we zien of er galstenen zitten.’ Mijn aangetrouwde neef is arts en heeft zich gespecialiseerd in de lever. Op dit moment onderzoekt hij levertransplantaties en daar praat hij graag over. ‘Knap dat hij dat zo begrijpelijk kan uitleggen,’ vond mijn vriend.

[heading margin_top=”14″]Een nieuw genre in de schrijverswereld: literatuur light[/heading]

‘Heel knap,’ dacht ik. Je zal maar arts zijn en elke dag gesprekken vol jargon met je collega’s voeren. Ingewikkelde ingrepen en specialisaties dan zo toegankelijk kunnen uitleggen, is knap. Ik moest aan het voorval denken toen ik een reportage las over ‘literatuur light’. Dat genre kende je waarschijnlijk nog niet, maar het is nieuw. Het genre is bedacht door schrijver Joost de Vries en literair criticus Jeroen Vullings. De criteria? Het is (semi-)autobiografisch en de schrijver heeft een vocabulaire van minder dan vijfhonderd worden.

Lightproducten als cola light, roomboter light en chips light worden gezien als ongezond of in ieder geval minder gezond dan de gewone varianten. Zo werkt het ook met literatuur light. Het is het uitschot van de boekenwereld, boeken die alleen uitgegeven worden omdat uitgeverijen moeten overleven en lezers geen ingewikkelde boeken willen lezen in hun vrije tijd.

Volgens Jeroen Vullings is de opkomst van literatuur light een zorgwekkende ontwikkeling:

‘Er verschijnt een enorm cohort romans waarin alles uit den treuren verklaard wordt, waarin geen ruimte is voor suggestie en er geen verbeeldingswereld meer bestaat. Wat je nu ziet is een overkill aan schrijvers die een pover vocabulaire hebben. Ze schrijven vanuit het perspectief: ik ben dertig en depressief. Het ontbreekt ze aan noemenswaardig zelfinzicht, en aan twijfel.’

Volgens Joost de Vries levert slechte boeken op:

‘Je krijgt niet het gevoel dat ze gestimuleerd zijn hun romans moeilijker te maken, poëtischer, literairder. Dit levert veel expliciete boeken op met weinig gelaagdheid.’

[heading margin_top=”14″]Kunst is van iedereen, dus verwelkom literatuur light[/heading]

Hun wens om literatuur zo elitair mogelijk te houden en alles wat van hun norm afwijkt als minderwaardig te beschouwen, deed me denken aan een stuk over cultuurbarbaren dat op De Correspondent verscheen. Daarin zette de schrijver zich af tegen de elites van de kunst-, muziek- en schrijverswereld die hun kunst en cultuur bewust ontoegankelijk houden. Musea die je laten dwalen door tentoonstellingen die je bij gebrek aan duiding niet begrijpt en schrijvers die veelvuldig refereren aan klassiekers die je niet gelezen hebt.

We moeten de groep die de kunst voor ons toegankelijk maakt niet als minderwaardig beschouwen. We moeten geen denigrerende stukken over hen schrijven of hun boeken, albums en tentoonstellingen boycotten. We moeten hen juist bewonderen. Het is niet knap als je moeilijke woorden in een tekst gebruikt en vijf lagen in je roman stopt. Het is knap als je jouw verhaal zo weet te schrijven dat de leek het begrijpt.

Daarom is het niet zorgwekkend dat de zogenaamde literatuur light in opkomst is. Het is zorgwekkend dat mensen als Joost de Vries en Jeroen Vullings zoveel ruimte krijgen om hun elitaire voetstuk te verdedigen. Om een tegengeluid te laten horen, kunnen we maar één ding doen. Elke keer als we een te licht bevonden boek bespreken, het volgende zeggen:

‘Knap hè, dat hij dat zo begrijpelijk kan uitleggen.’

Gepubliceerd door

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) is communicatiestudente en heeft al zolang ze zich kan herinneren een passie voor schrijven. Haar blog is een openbaar notitieboekje over schrijven, bloggen, creativiteit en wat haar opvalt in het communicatievak. Ook is ze hoofdredacteur van online literair tijdschrift Lood.

  • Ik vind dat soort literatuur ergens wel een verademing, het hoeft niet allemaal zo moeilijk en zwaar 😉

  • Lilith_8

    Goh, zo’n boeken mogen er zijn: voor elk wat wils. Zelf zou ik er nooit naar grijpen. Ik kan daar niet van genieten. Bewondering heb ik er alleszins niet voor. Omgekeerd heb ik evenmin bewondering voor die àl te intellectualistische spelletjes. Zo las ik onlangs een verhaal tsjokvol verwijzingen naar Franse auteurs, naar componisten, naar… Het was een verhaal waarin de stijl zodanig primeerde op de inhoud dat de inhoud onsamenhangend en onbegrijpbaar werd.