(On)trouw aan het literaire hart van de uitgever

 

Ik heb het recensenten weleens horen verzuchten op blogs en in tijdschriften. Er verschijnen meer commerciële dan literaire boeken. Boeken van schrijvers die niet uitgegeven worden omdat ze zo prachtig geschreven zijn, maar omdat de uitgever verwacht dat ze goed zullen verkopen.

Boeken die nooit literaire prijzen winnen of zelfs maar in aanmerking komen, maar wel gelezen worden door het grootste gedeelte van lezend Nederland. Vervolgens eist de uitgever veel media-aandacht op voor zo’n boek. De schrijver komt een keertje koffie drinken bij RTL, krijgt een uitnodiging voor het prestigieuze Boekenbal en prijkt op posters in etalages van nagenoeg alle boekwinkels. Recensenten reageren erop met vernietigende recensies en schrijvers die door de uitgever worden afgewezen, beschuldigen hem van ontrouw aan zijn literaire hart.

Eind vorig jaar ontstond er nog ophef omdat schrijver Peter Drehmans in zijn column voor de Volkskrant beweerde dat zijn uitgeverij schrijvers loosde die niet voor DWDD-roem gingen. Zijn nieuwste manuscript was, hoewel hij toch al elf boeken op zijn naam had staan, afgewezen. Herschrijven was volgens de uitgeverij geen optie. Hij moest met een ‘echt goed boek’ komen. Ook andere uitgeverijen wezen hem af. Ze investeerden liever in eenmalige commerciële successen dan tijdloze literaire romans.

Ik was het met hem eens, begreep waarom hij zich onbegrepen voelde in een wereld waar Bekende Nederlanders, voetballers en slachtoffers van misdrijven wel warm worden onthaald door uitgevers. Het lijkt een ongeschreven regel te zijn. Als je naam hebt gemaakt met allesbehalve schrijven, kun je vast wel even een boek schrijven. Leuk genoeg voor Nederlanders die niet over de woordkeus, het vergezochte plot of de kinderlijke schrijfstijl vallen. En dus goed genoeg om uitgegeven te worden.

Mijn mening veranderde toen ik de blog las van een uitgever die uitlegde hoe zijn vak de literaire crisis probeert te overleven. ‘Mensen lezen tegenwoordig nu eenmaal weinig boeken, dus als ze een keer tijd hebben, willen ze die niet besteden aan inspannende literaire werken,’ gaf hij als reden dat uitgeverijen vaker een risicovrij ‘makkelijk’ boek in hun portfolio opnemen. Ik denk dat het nog simpeler is. Net zoals er mensen zijn die niet van ingewikkelde films houden, zijn er ook mensen die niets hebben met literaire boeken. De voorkeur verschilt, en hoewel de voorkeur van de lezer misschien niet overeenstemt met die van de uitgever, moet hij er af en toe wel naar luisteren.

Juist omdat hij pareltjes wil blijven uitgeven. Zoals een schrijver passie moet voelen voor het boek dat hij schrijft, moet het hart van de uitgever sneller gaan kloppen voor zijn vak. Hij wil juist bijdragen aan de totstandkoming van mooie, betekenisvolle boeken. Maar om in boeken te kunnen investeren die waardevol kunnen zijn voor de Nederlandse literatuur, moet hij geld hebben om eventuele tegenslagen op te kunnen vangen. De literaire boeken waar jaren later nog over gesproken wordt, zijn even eerlijk meestal geen bestsellers, dus moeten er ook commerciële boeken uitgegeven worden. De uitgever lijkt zowaar menselijk.

Toch lijkt de mening van de uitgever me niet het belangrijkste. Mensen zijn, net zoals boeken, verschillend. Het boek dat de een tot tranen roert, kan door de ander al na dertig bladzijden weggelegd worden. Een boek is iets persoonlijks, vooral voor degene die het geschreven heeft. De uitgever hoeft het boek dan ook niet als succesvol te bestempelen. Dat doet de schrijver zelf wel, en daar hoeft hij de verkoopcijfers niet op na te kijken.

Eigen foto.

Gepubliceerd door

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) is communicatiestudente en heeft al zolang ze zich kan herinneren een passie voor schrijven. Haar blog is een openbaar notitieboekje over schrijven, bloggen, creativiteit en wat haar opvalt in het communicatievak. Ook is ze hoofdredacteur van online literair tijdschrift Lood.

  • Anneke

    Ik ben eigenlijk al lang blij ALS mensen lezen, het maakt mij niet zo snel uit wat: een tijdschrift ,de Donald Duck, etc. Ik ben zelf ook niet begonnen met literaire werken, nee die ben ik langzaamaan gaan waarderen. En dan nog heb ik er soms grote moeite mee om ze te lezen en te begrijpen.

  • joten

    ik denk dat “succes” iets heel moeilijks is, waarschijnlijk zijn hier ook twee soorten succes: kwaliteit en/of kwantiteit? of kunnen beiden samen gaan?
    ik persoonlijk meen van wel, de meer intellectuele medemens vindt eerder van niet: kwantiteit is populariteit en dat kan volgens hen onmogelijk kwaliteit zijn. legio voorbeelden, op alle gebied.

  • Yolande

    Ach ja, de commercialisering van de samenleving. Niet alleen op tv, maar ook bij boeken is het bezig. Mensen hebben geen zin in literaire werken, maar in boeken om snel tussendoor te lezen. Als ik eerder ben lees ik zelf ook liever een boek wat lekker en simpel wegleest dan bijvoorbeeld De Avonden van Gerard Reve.

  • Yolande

    Hoewel ik literaire boeken vaak ook wel kan waarderen hoor!