Polare hoeft niet gered te worden, want als gids of verkooppunt is ze niet nodig

Om me heen hoor ik twee verschillende dingen: 1) dat we minder gemotiveerd zijn om boeken te lezen en 2) dat daardoor boekhandels verdwijnen. De discussie daarover bestaat al jaren, maar nu Polare, de samenvoeging van De Slegte en Selexyz, ondanks een poging tot vernieuwing er niet in slaagt winstgevend te worden, laait die discussie opnieuw op. Kluun schrijft erover voor de online Volkskrant, Sargasso probeert de ontwikkelingen te analyseren en in NRC verschijnen artikelen over de huidige stand van zaken in de boekenbranche. Iedereen wil weten: hoe redden we de boekwinkel?

[heading margin_top=”14″]Bol.com en e-books zijn geen oorzaken, maar oplossingen[/heading]

Voordat we petities beginnen voor het behoud van Polare moeten we ons afvragen: is dat wel de juiste vraag? Ik denk van niet. Voor schrijvers lijkt het me belangrijker om te weten hoe we de zogenaamde ‘ontlezing’ tegen kunnen gaan, of liever gezegd: lezers op andere manieren kunnen bereiken. Dat boekhandels in die strijd nog een rol spelen, is niet gezegd. Als je kijkt naar andere branches, zoals de muziekindustrie, blijven fysieke winkels niet oneindig voortbestaan.

Zo werd een grote boekhandel als Athenaeum opgericht in 1966 en de Free Record Shop in 1971. Die laatste is inmiddels failliet en de blauwe winkels zijn uit het straatbeeld verdwenen. Het is slechts een kwestie van tijd, en misschien wachten op het verdwijnen van de oudere generatie, tot de meeste boekwinkels hetzelfde lot ondergaan.

Polare is, naar verwachting, de eerste. Nu de winkels en daardoor de inkomstenstromen dicht zijn, is de kans klein dat Polare alsnog haar betalingsachterstand kan inhalen (als je precies wil weten hoe dat zit, lees: ‘Polare: Het echte verhaal’). Er is opnieuw uitstel van betaling aangevraagd en verleent, maar het vertrouwen vermindert en wanneer er voor Polare geen toekomst meer is, zal de discussie misschien wel het hoogtepunt bereiken. Dan wordt er weer met gerimpelde vingers gewezen naar Bol.com of het e-book. Onnodig, want het e-book kan er, met 3,2% van de totale boekenverkoop, onmogelijk de schuld van krijgen.

Ik betrap mezelf erop dat ik ook steeds vaker boeken koop via Bol.com, maar het internetbedrijf is niet de oorzaak van de val van Polare of andere boekwinkels. Het is een gemakkelijke oplossing voor onze veranderende behoeften. We hebben een drukker leven gekregen en daardoor zijn we luier geworden. Er is geen tijd meer om een paar uurtjes naar de boekhandel te gaan, struinend door de wandelpaden, zoekend tussen de rekken. We besteden steeds minder tijd aan gedrukte media en zoeken oplossingen die ons drukke leven makkelijker maken. Bol.com is zo’n oplossing. Je bestelt het boek naar keuze en de volgende dag ligt het op je deurmat. It’s that simple.

[heading margin_top=”14″]We lezen niet minder, maar selectiever[/heading]

De echte oorzaak van het verdwijnen van ketens als Polare is volgens velen een verminderde motivatie om te lezen. Ook daar geloof ik niet in. We lezen nog steeds, alleen selectiever en op andere manieren. Bij Polare ging het mis omdat ze dacht vernieuwend te zijn met iets waar de lezer van nu helemaal niet meer naar op zoek is:

‘De naam ontstond door vooral terug te gaan naar de basisvraag: waarom zou je door de regen naar die winkel fietsen als je ook vanuit je leunstoel een boek kunt bestellen? Omdat wij dus ook die gids willen zijn. Op internet zijn ongeveer zeven miljoen titels te vinden, daar krijg je keuzestress van. Wij maken de voorsortering.’

– Paul Dumas (medeoprichter van investeerder ProCures)

Boekhandels hoeven geen gidsen te zijn die voor ons een voorsortering maken. Daar hebben we nieuwe manieren voor, want in de tijd die we hebben om een boek open te slaan, willen we een echt goed boek lezen. En we willen dat die goede boeken van fantastische schrijvers ons aangereikt worden. We gaan niet naar boekhandels om te zien welke schrijvers interessant zijn, maar we kijken naar Pauw & Witteman en De Wereld Draait Door die de schrijvers van dit moment bij hen aan tafel uitnodigen.

We vragen aan onze vrienden en Twittervolgers welke boeken ze ons aanbevelen. De afgelopen maand raadden zowel Ernst-Jan Pfauth als Karin Ramaker het boek ‘The Twitter Story’ aan. Ik ben niet zozeer geïnteresseerd in het ontstaan van het medium, maar nu twee mensen die ik graag lees het aanraden, denk ik erover het aan te schaffen. Niet omdat zij het beter weten dan Polare, maar omdat ik op hun smaak vertrouw.

[heading margin_top=”14″]De boekwinkel is niet langer de beste gids[/heading]

Kortom: we zoeken gemak, zowel in het laten adviseren over boeken als het aanschaffen ervan. We willen zonder teveel moeite onze vrije tijd met goede boeken invullen en zowel de media, het internet en onze vrienden helpen ons daarbij. Het internet biedt ons het gemak van de luie stoel en snelle levering. Door de media maken we kennis met nieuwe schrijvers en onze vrienden gidsen ons als het gaat om goede boeken. Daarom moeten ons niet langer bezighouden met hoe we de Nederlandse boekwinkel gaan redden.

De zogenaamde ‘ontlezing’ of verminderde leesmotivatie bestaat niet. Onze behoeften veranderen, we lezen niet per se minder, maar anders. Waar we eerst elke nieuwe single van onze favoriete artiest op CD wilden hebben, zijn we nu tevreden met een streaming dienst als Spotify. Waar we eerst naar de Free Record Shop gingen om nieuwe artiesten te ontdekken, Googelen we nu de aanbevelingen van onze vrienden. De boekenbranche is geen uitzondering.

De boekhandel als gids, motivator of verkooppunt is niet meer onze beste of enige optie.
Laat het dan ook niet de enige zijn waar we ons druk om maken.

Gepubliceerd door

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) is communicatiestudente en heeft al zolang ze zich kan herinneren een passie voor schrijven. Haar blog is een openbaar notitieboekje over schrijven, bloggen, creativiteit en wat haar opvalt in het communicatievak. Ook is ze hoofdredacteur van online literair tijdschrift Lood.

  • Lilith_8

    Eigenlijk ben ik het daar niet zo met je eens. Ik denk dat de boekhandels nog steeds de beste gidsen zijn, maar dan moeten zij zich wel specialiseren. Geen standaard boekhandels meer, waar je enkel bestsellers kunt kopen en die zo onpersoonlijk zijn als iets. Wel kleinere boekhandels, waar de verkopers je boeken kunnen aanraden en waar kartonnetjes met ‘TIP!’ bij bepaalde boeken liggen, waar ze ook schrijversavonden organiseren en waar je misschien zelfs een tasje soep of een stukje taart kunt eten. Boekenhandelaren waar je ook een beetje thuiskomt met andere woorden.

    • Linda Rosalinde Markus

      Dat is het leuke, dat er altijd mensen zijn die zich bij je aansluiten en mensen die zich er niet in kunnen vinden. 😉
      Dat specialiseren zou kunnen, maar de meeste boekhandels zijn op dit moment niet zo. In de boekhandel bij mij in het dorp ligt een tafel met tips, maar dat zijn gewoon bestsellers en nieuwkomers waar hoog op ingezet wordt. Ik vraag me wel af hoeveel mensen daar nog echt op zitten te wachten. Een koffie met een stuk taart bij de boekhandel eten is leuk, maar ik verwacht niet dat veel mensen dat nog gaan doen. Zeker als je kijkt naar de jongere generatie. Daarom denk ik niet dat het realistisch is om te verwachten dat boekhandels overeind blijven.

      • Lilith_8

        Het klopt alleszins dat de meeste winkels zo niet zijn, maar misschien is dat ook maar best. Anders zouden ze misschien allemaal tegelijk ten onder gaan… Dat de bestsellerswinkels verloren zouden gaan, dat zou ik niet betreuren. Als de twee specialistenwinkels die ik ken weg zouden gaan, is dat een andere zaak. De ene winkel, waar je dus effectief taart kunt eten, lijkt gelukkig nog springlevend te zijn! Er is daar altijd volk en de verkoper werd onlangs nog verkozen tot boekhandelaar van het jaar. Het is natuurlijk een vrij kleine winkel, maar toch zeer gekend en geapprecieerd door de lezers. Ik denk/hoop dat er altijd genoeg vaste klanten zullen zijn om zo’n boekenwinkel te doen blijven draaien!

  • Sylvia

    Hmmm ik vind het nog steeds heerlijk om een boekwinkel binnen te stappen en rond te neuzen.. Maar ik snap dat veel mensen dat niet meer doen.. En eerlijk gezegd bestel ik ook steeds meer via bol. Maar toch… Ik zou het eeuwig zonde vinden als er straks geen boekhandels meer zijn…

  • Pingback: Deze week las ik.. over bloggen als cv, Boekify en het zoeken van passie #2 | Passie voor SchrijvenPassie voor Schrijven()

  • Pingback: Dagelijks bloggen versus minder vaak bloggen: de voor- en nadelen | Passie voor SchrijvenPassie voor Schrijven()