Tien persoonlijke schrijftips die jouw verhalen beter maken

Ik was elf toen ik voor het eerst een echt verhaal schreef. Geen losse stukken tekst of zelfgeschreven eindes aan boeken die me met hun open eindes niet bevredigden, maar een echt verhaal met personages, bijfiguren, een verhaallijn. Toen het af was, telde het bijna zestienduizend woorden. Ik was er ongelofelijk trots op. Achteraf gezien, miste er nogal wat. Conflicten of een duidelijke structuur, bijvoorbeeld.

Na dat eerste verhaal, begon ik schrijftips op te zoeken. Sommigen pasten niet bij hoe ik schreef, terwijl anderen me juist aanspraken. Ik merkte dat ze me hielpen om betere verhalen te schrijven. Tien daarvan hou ik sindsdien altijd in mijn achterhoofd bij het schrijven.

Op deze blog heb ik weleens tips gedeeld die ik in interviews met schrijvers tegenkwam, maar nog nooit de tips waar ik zelf veel aan gehad heb. Tips die ik door de jaren heen verzameld heb, uitgeprobeerd, opgeschreven en onthouden. Toen blogcoach Karin Ramaker de opdracht gaf om tien tips te delen over je blogonderwerp, wist ik het meteen: deze tips wil ik delen.

1. Werk je personages uit

Deze tip ontdekte ik door chicklitschrijfster Lisette Jonkman. Een verhaal is een wisselwerking tussen personages en gebeurtenissen. Hoe spannend of interessant het verhaal is, hangt deels af van het plot, maar toch vooral van de personages. Hoe reageren zij op gebeurtenissen? Wat voelen ze, waar twijfelen ze over? Zonder interessante personages, beklijft een verhaal niet.

Om ervoor te zorgen dat je precies weet hoe jouw personages op bepaalde situaties reageren, moet je ze kennen alsof het je beste vrienden zijn. Vrienden waarvan je alles weet, van hun favoriete lunch en hobby’s, tot hun bewegingen en stopwoorden. Werk daarom je personages uit. Schrijf alles wat je over ze weet op, want dit helpt je bij het schrijven. Je hoeft je personages alleen nog in de gebeurtenissen te plaatsen. Je kent ze, dus je weet meteen hoe ze reageren.

2. Plan schrijftijd in

Schrijven is een vorm van tijdsbesteding waar op de een of andere manier nooit tijd voor overblijft als je het aan het toeval overlaat. Er zijn altijd andere dingen die je moet doen of die je aandacht opeisen. Maak daarom bewust tijd voor schrijven. Plan schrijftijd in, spreek met jezelf af dat je elk weekend drie uur schrijft of elke maand een kort verhaal. Zolang je er maar tijd voor vrijmaakt.

Als je geen tijd vrijmaakt, ontdek je ineens dat je al twee maanden niets hebt geschreven. Schrijven is vooral praktisch. Je leert het door het te doen, door te oefenen, door je stem te vinden, door uit te zoeken welke verhalen je te vertellen hebt. Schrijf daarom regelmatig, maak er tijd voor.

3. Hou een notitieboekje bij je

Ik denk altijd dat ik goede ideeën onthoud. Dan zit ik bijvoorbeeld in de trein en hoor ik een fascinerend gesprek, waarvan ik meteen weet dat ik het móét gebruiken. Zodra ik uit de trein stap, ben ik het vergeten. ‘Had ik het maar opgeschreven,’ denk ik dan. Het is me al zo vaak overkomen dat ik ideeën en situaties vergat, dat ik ze ben gaan opschrijven in een notitieboekje. Inmiddels zweer ik erbij en verlaat ik het huis nooit meer zonder.

Schrijf alles op. Gedachten, ideeën, situaties, zinnen die in je opkomen, gesprekken die je hoort, personen die je ziet. Echt, ik kan het niet vaak genoeg herhalen. Schrijf alles op, vooral als je ervan overtuigd bent dat je het zult onthouden. Dat doe je niet, echt.

4. Gooi het eruit

Dit is de beste schrijftip van blogger Ernst-Jan Pfauth. Gooi het eruit, schrijf gewoon op wat in je opkomt. Denk niet na over of de zin iets toevoegt of over de structuur, gooi het er gewoon uit. Uiteindelijk heb je dan een ruwe versie waarmee je kunt werken. Een lege pagina kun je niet herschrijven, een ruwe eerste versie wel.

Dit zegt Ernst-Jan er zelf over in zijn e-book ‘Gij zult bloggen’:

‘Dat gooien gaat zo: ik pak m’n toetsenbord, open het schrijfscherm van WordPress en tik  in één  ruk het  verhaal  op. Ik bewerk zinnen nog  niet, zet af en toe ergens XXX neer als ik een feit nog moet checken  of opzoeken  en  neem op  de koop toe dat  hier en daar nog een tikfout of overbodige zin staat.’

5. Ruim je schrijfplek op

Ik word onrustig van een rommelige werkplek. Een opgeruimde werkplek betekent voor mij, heel cliché, rust in m’n hoofd. Ik heb er een gewoonte van gemaakt om eerst tien minuten overbodige dingen op hun plek terug te zetten en wat spullen op te ruimen voor ik met schrijven begin. Op die manier word je tijdens het schrijven niet afgeleid en kun je geconcentreerd aan het werk.

6. Vergeet die boodschap

Deze schrijftip kreeg ik van schrijver Murat Isik. Ik worstelde met de vraag hoe ik een boodschap in een verhaal leg. Hij was de eerste die me vertelde dat ik daar niet over na moest denken, omdat iedere lezer iets anders uit het verhaal haalt. Als schrijver hoef je alleen het verhaal te schrijven. Hetzelfde geldt voor thema’s, stromingen en literaire verwijzingen. Maak je er niet al te druk om, want als jij een goed verhaal schrijft, hangen anderen er vanzelf thema’s en boodschappen aan.

7. Denk niet aan anderen

Als je tijdens het schrijven van je verhaal aan anderen denkt, censureer je jezelf. Karin Amatmoekrim noemde het voor families ‘pech’ wanneer er een schrijver in de familie zit. Schrijvers hebben de vrijheid om te creëren wat ze willen. Hou je niet teveel bezig met hoe je ouders over die seksscène zullen denken, of je hoe oma het zal vinden dat er een keer in gescholden wordt.

Jij schrijft het verhaal zoals jij het wil. Laat je daarbij alleen leiden door jezelf.

8. Stop middenin scènes

Het belangrijkste van schrijven, is dat je het doet. Zoals altijd wanneer je iets wil doen, zijn er obstakels die je tegen kunnen houden. Bij schrijven is dat vooral het uitstellen. Een manier om ervoor te zorgen dat je de volgende keer meteen achter je laptop kruipt zonder eerst op zoek te gaan naar onvindbare fotoalbums of alle mogelijke vaatwassers die je kunt leegruimen, is door middenin scènes te stoppen met schrijven.

Zelf heb ik altijd even tijd nodig om in het schrijfproces te komen. Het duurt even voor ik ogenschijnlijk moeiteloos zinnen op het papier krijg en weet hoe het verhaal verder moet gaan. Daarom stop ik vaak middenin scènes. Op die manier weet je wat je moet schrijven en heb je tegen de tijd dat die scène klaar is, ideeën voor de volgende.

9. Overweeg je verhaal te plannen

Plannen werkt niet voor iedereen. Wel geloof ik dat het je helpt om structuur in je verhaal te krijgen. Stel jezelf vragen voordat je begint. Welke scènes moeten sowieso in het verhaal komen? Waar begin je? Wat is het conflict waar je hoofdpersoon mee te maken krijgt? Weet je al waar het eindigt? Welke grote gebeurtenis vindt plaats?

Schets voor jezelf een beeld van het verhaal. Je hoeft niet te weten dat je acht hoofdstukken gaat schrijven en alles wat er in die hoofdstukken gebeurt zo gedetailleerd mogelijk op te schrijven. Wel is het handig om te weten waar je begint, wat er middenin gebeurt, hoe het eindigt of hoe een bepaalde verhaallijn opgelost wordt.

Het geeft je handvatten op de momenten waarop het schrijven moeizaam gaat.

10. Schrijf elke dag

Als je mijn blog een tijdje volgt, verwachtte je deze tip ongetwijfeld. Zet elke dag iets op papier, wat dan ook. Blog, schrijf een kort verhaal, schrijf vijfhonderd woorden, schrijf een gedachte op die in je opkomt, een gebeurtenis die je meemaakte. Het helpt je om verbonden te blijven met het schrijven en je oefent de vaardigheid.

Deze blogpost is geschreven als onderdeel van de Blog Away NL Maand waaraan ik meedoe.
Dit was de laatste uitwerking van een blogopdracht.

Wat zijn de beste schrijftips die je kent?

Gepubliceerd door

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) is communicatiestudente en heeft al zolang ze zich kan herinneren een passie voor schrijven. Haar blog is een openbaar notitieboekje over schrijven, bloggen, creativiteit en wat haar opvalt in het communicatievak. Ook is ze hoofdredacteur van online literair tijdschrift Lood.

  • Shivani | BYSHIVANI

    Goede tips! Nummer 4 doe ik ook altijd!:)

  • Shivani | BYSHIVANI

    Superleuke blog heb je trouwens, jk volg je nu via bloglovin:)

  • Jozef

    Goede tips. Dagelijks schrijven is moeilijker dan het lijkt. In ieder geval, je hebt me overgehaald een eigen blog te beginnen, natuurlijk over schrijven. Ik was het al een tijdje van plan, maar heb er nu echt eentje aangemaakt. Geen wordpress, maar blogger. Iets makkelijker, lijkt mij. Nu nog proberen om het bij te blijven houden. http://www.jozefbakker.blogger.nl 🙂

    • Jozef

      Oh, grapje. Dat moet natuurlijk blogspot.nl zijn. Nouja, er staat toch nog niets op. Ik wilde gewoon even laten weten dat je inspirerend bezig bent en ik je blog dagelijks lees. xD

  • Lilith_8

    Tips zijn natuurlijk heel persoonlijk. Ik zie in jouw lijstje enkele tips die zeker voor mij zouden werken (vooral qua planning en structuur, maar ook: werk je personages uit – waar ik momenteel mee bezig ben), maar ook enkele die me helemaal niets zeggen en dan vooral: gooi het eruit. Ik geloof niet echt in goede verhalen die op die manier ontstaan. Of beter gezegd: ik denk dat dit alleen weggelegd is voor werkelijk grote talenten (bv. Murakami) en daar rekening ik mezelf niet toe…

  • Pingback: Zeven schrijftips van een lezer | Passie voor SchrijvenPassie voor Schrijven()