Zonde: je lerares Nederlands bepaalt hoe je boeken interpreteert

Op mijn zestiende koos ik ‘De passievrucht’ van Karel Glastra van Loon van de beruchte leeslijst. Het bijna ongelofelijke verhaal maakte indruk, dus met de overhoring ervan zou het vast goed zitten. ‘Hoe voelde de hoofdpersoon zich toen hij erachter kwam dat hij niet de vader van zijn zoon was?’ De ogen van de lerares Nederlands priemden in de mijne.

[heading margin_top=”14″]Interpreteer dat boek goed, anders krijg je een zes[/heading]

‘Eh, verdrietig. Hij was enorm teleurgesteld en voelde zich verraden door zijn overleden vrouw én waardeloos als man.’ Na wat vragen over het genre, de zoon en de gedachten van de hoofdpersoon, mocht ik op de gang wachten terwijl ze me aan de hand van wat onleesbare notities beoordeelde. ‘Je hebt het boek zeker niet gelezen?’ concludeerde ze na afloop.

Ik kreeg een zes, ‘en daar mocht ik héél erg blij mee zijn,’ volgens haar. Ik herinner me hoe vreemd ik het vond dat anderen die hun boeken amper inkeken er met achten vandoor gingen. Ik las de boeken en genoot ervan. Waarom moest ik het boek dan zo analyseren en interpreteren alsof ik die gevoelens zelf had ondervonden?

[heading margin_top=”14″]Kluun weet het: kunst is gewoon kunst[/heading]

Gisteravond was schrijver Kluun te gast bij Pauw & Witteman. Hij sprak over iets soortgelijks: het literatuurlijst trauma wat er nog steeds voor zorgt dat middelbare scholieren het plezier en een stukje vrijblijvendheid in het lezen verliezen. ‘Ik vind het moeilijk dat leraren Nederlands mogen bepalen dat je dit boek van Siebelink wel mag lezen en dat boek van Grunberg niet.’

En dan bepalen ze ook nog hoe je het gelezen boek moet interpreteren door er een waardeoordeel (het cijfer) aan te hangen wat iets zegt over je kennis van het boek. Die is ‘goed’, ‘fout’ of zoals bij mij het geval was, ‘gemiddeld’. Het heeft ervoor gezorgd dat lezen voor de leeslijst iets anders geworden is dan lezen voor het plezier. Dat eerste leest als een tentamen, zoekend naar informatie die in het gesprek gevraagd kan worden.

Daarom heeft Kluun een punt, want wie bepaalt of je een kunstvorm zoals een boek juist of onjuist interpreteert? Kunst moet zichzelf absoluut serieus nemen, maar het blijft wat het is: kunst. En dat interpreteert iedereen anders.

Gepubliceerd door

Rosalinde Markus

Rosalinde Markus (1994) is communicatiestudente en heeft al zolang ze zich kan herinneren een passie voor schrijven. Haar blog is een openbaar notitieboekje over schrijven, bloggen, creativiteit en wat haar opvalt in het communicatievak. Ook is ze hoofdredacteur van online literair tijdschrift Lood.